KİVİ TARIMI YETİŞTİRME FAYDALARI VE HERŞEY
Kivinin Tanıtımı:
Kivi, Güney-DoÄŸu Asya’nın yerli bir bitkisidir. Orman altlarında doÄŸal olarak yetiÅŸen bu bitki, kışın yaprağını döken, meyveli asma formunda kuvvetli ve sarılıcı olarak geliÅŸmektedir. Tümü Güney-DoÄŸu Asya orijinli olmak üzere 50 dolayında türü vardır. Meyveleri için üretilen türlerin en kalitelisi Actinidia chinensis türü olup Kivi adıyla bilinmektedir. Yaklaşık bir tavuk yumurtası iriliÄŸinde (80-100 g) ve kabuÄŸu kahverengi tüylerle kaplı olan kivi meyvesi, kaba dış görünümü ile meyve içinin güzelliÄŸini yansıtmamaktadır. Ferahlatıcı ve hoÅŸ bir tada sahip olan meyve, taze tüketilebildiÄŸi gibi, meyve salataları ve tatlılarda, özellikle yaÅŸ pastalarda tüketilmektedir. Yüksek oranda C vitamini içermesi, proteinler ve minerallerce zengin olması nedeniyle saÄŸlık meyvesi de denilmektedir
Bitki Özellikleri:
Kivi asmaları üçüncü yaÅŸtan itibaren meyve vermeye baÅŸlarlar. Ekonomik ömrü 20-25 yıldır. Asmalar bölgelere göre deÄŸiÅŸmekle birlikte nisan başında yapraklanır, mayıs sonunda çiçek açarlar. Hasat ise genellikle ekim sonunda yapılmaktadır. Yapraklar iklim gidiÅŸi ve yetiÅŸtiÄŸi bölgeye baÄŸlı olarak aralıkta dökülürler
İKLİM VE TOPRAK İSTEĞİ
Genel olarak kivi kültürünün yapılabileceÄŸi alanlar kışları ılık, yazları sıcak ve nemli yörelerdir. Yıllık ortalama sıcaklıkların yanında özellikle Mart-Kasım dönemini kapsayan geliÅŸme dönemindeki sıcaklık toplamları da önemlidir. Bitkilerdeki geliÅŸme faaliyet-leri 8 º C ve üzerinde olur Bunun altın-daki sıcaklıklarda kök, sürgün yaprak çalışması durur. Genç bitkiler -4 º C ye yetiÅŸkinler ise -14 º C' ye kadar dayana-bilirler. GeliÅŸme döneminde en uygun sıcaklıklar 10-30 º C arasıdır. Don olayları kivi yetiÅŸtiriciliÄŸine en çok kısıtlama getiren etmenlerden biridir. Özelikle gözlerin sürmesi ve yapraklan-madan sonra olan don olayları bitkiye büyük zarar verir. İlkbahar geç donlarının olduÄŸu ekolojilerde en uygun araziler güneye bakan, hafif meyilli arazilerdir.
Kivi sürgünleri çok gevrek ve kırılıcı olduÄŸundan rüzgar etkisi artmaktadır. Bu yüzden, bitkiler sert ve sürekli rüzgar alan yörelerde iyi geliÅŸemez. Kivi bitkisi yıllık yağış miktarı 800-1400 mm olan yerlerde iyi bir geliÅŸme göstermektedir. Türkiye de DoÄŸu Karadeniz Bölgesi dışında hemen hiçbir yer bu yağış düzenine sahip deÄŸildir. Bu yüzden su isteÄŸi sulama suyu ile karşılanmalıdır.
Kivi toprak yönünden oldukça seçici bir türdür. Ağır ve su tutan topraklarda geliÅŸmesi düzenli olmaz Çok kumsal topraklarda ise su düzeni zor saÄŸlanır ve geliÅŸme düzensiz olur.
Genel olarak kivi derin ve süzek olan, kireçsiz topraklarda yetiÅŸebilir. Organik maddece zengin, PH' sı 5.5-7.6 arasında olan topraklar kivi yetiÅŸtiri-ciliÄŸine elveriÅŸli topraklardır.
BAHÇE KURULMASI
Kivi bahçesi kurulmadan önce; İklim, bahçe yerinin seçimi, fidan ve çeÅŸit seçimi, toprak özellikleri, toprak iÅŸlemeye uygunluk, sulama suyu temini, fidan ve çeÅŸit seçimi, fidanların dikim aralık ve mesafelerinin çok iyi planlanması gerekmektedir.
Bahçe kurulmadan önce toprak hazırlığı yapılmalıdır. Bahçe kurulacak yerin derin iÅŸlenmesi, dekara 5-6 ton olacak ÅŸekilde yanmış çiftlik (hayvan) gübresi verilmesi, hem toprak özellik-lerinin düzeltilmesi hem de bitkiyi beslemesi açısından son derece yararlı olacaktır. Ayrıca toprak analizlerine dayalı temel ticari gübrelemede yapılmalıdır
Fidan dikim aralıkları toprak özelliklerine göre deÄŸiÅŸmektedir. Bitki besin maddelerince zengin topraklarda dikim aralık ve mesafesi, fakir toprak-lara göre daha geniÅŸ tutulur. Dikim aralık ve mesafesi ayrıca uygulanacak terbiye ÅŸekline göre de deÄŸiÅŸmektedir.
En çok kullanılan T direk terbiye sisteminde sıra arası.5 metre, sıra üzeri 4-4.5 metre olarak önerilir.
Fidan dikimi arazi uygunsa Kuzey-Güney yönünde düzenlenmelidir. Bu ÅŸekilde sıraların iki tarafı da güneÅŸleneceÄŸinden verimlilik ve ürün kalitesi artar.
Kivi bitkisinde erkek ve diÅŸi bitkiler ayrı ayrı olduÄŸundan bahçe kurulurken genel olarak 7-8 diÅŸi bitkiye 1 erkek (tozlayıcı ) bitki ÅŸeklinde bahçe dikim planı yapılması gereklidir. Kivide tozlanma böceklerle daha ziyade arılar-la olmaktadır. Bu nedenle erkek bitki-lerin düzenli bir ÅŸekilde dağıtılması gereklidir.
0 0 0 0 0 0
0 X 0 0 X 0
0 0 0 0 0 0
X 0 0 X 0 0
0 0 0 0 0 0
0 0 0 0 0 0
0 X 0 0 X 0
0 0 0 0 0 0
1: 8 Erkek ve diÅŸi oranına göre dikim planı
( 0 ) DiÅŸi bitkiler
( X ) Erkek ( tozlayıcı ) bitkiler
FİDAN ÖZELLIKLERI VE DİKİM
Fidan çepeçevre ve bol saçak
köklü olmalıdır. Köklerde ur nematod-larının belirtisi olan urlar olmamalıdır. Kökler canlı ve sarımsı olmalıdır. Aşılı fidanlarda sürgün uzunluÄŸu 80-100 cm olmalıdır. Erken verime yatmaları için 2 yaÅŸlı fidanlar kullanılmalıdır. Fidan gövdesi odunumsu olmamalı ve sürgünler 3- 4 göz üzerinden kesilerek dikilmelidir. Kışın sert geçmediÄŸi yerlerde sonbahar dikimi uygundur. Kış donlarının hatta ilkbahar donlarının olduÄŸu yörelerde dikim ilkbaharda don tehlikesi geçtikten sonra yapılmalıdır. Dikim çukuru en az 30-40 cm derinlik ve 35-40 cm geniÅŸliÄŸinde olmalıdır. Dikim çukurunun alt tarafına, çukur açılırken çıkan üst toprak yanmış çiftlik gübresiyle karıştırarak konulmalı ve kökler bu toprak üstüne serbestçe gelecek ÅŸekilde yerleÅŸtirilerek, üst top-rakla örtülmeli ve çukurlar kümbet yapılarak doldurulmalıdır. Dikimden sonra mutlaka can suyu verilmelidir. Yine dikimden sonra gövdenin dik ve düzgün büyümesi için, gövdenin dik ve düzgün büyümesi için bu hereÄŸe baÄŸlanmalıdır r



Åžekil-1 Dikim çukuru ve fidan dikimi
DESTEK SİSTEMİ
Kivi kuvvetli geliÅŸme gücüne sahip bir bitkidir. Normal geliÅŸme ve büyümelerini sürdürebilmeleri için desteÄŸe ihtiyaç duyarlar. EÄŸer destek sistemi yapılmazsa kuvvetli toprak üstü aksamı nedeniyle Toplu çalı ÅŸeklinde geliÅŸirler. Anavatanlarında aÄŸaçlara sarılarak büyürler . Ancak ticari amaçla yapılan üretimde mutlaka destek sistemine ihtiyaç vardır. Bu destek sistemi ve malzeme teli baÄŸcılıkta kullanılan destek sistemine oldukça benzemektedir. Direkler aÄŸaç, beton veya demirden olabilir. Destek sistemi saÄŸlam, dayanıklı ve ucuz olmalıdır. Beton direkler 8X10 veya 10X10 cm kesitinde olabilir. Boyları ise 2.25-3.00 m arasında olabilir. AÄŸaç ve beton direkler topraÄŸa 50-60cm derinliÄŸinde çakılmış ve gömülmüÅŸ olmalıdır.
Bir bitkinin 30-50kg ( 300-500 ) adet meyve taşıyacağı düÅŸünüldüÄŸünde tel sistemini saÄŸlam olması önemlidir. Kol üzerinde 50cm aralıklarla 3 paslan-maz tel çekilebilir.

Şekil-2 Direk terbiye şeklinde direk şekli ve boyutları

Åžekil-3 T Terbiye sistemi
KİVİDE GÜBRELEME
Kivi bitkisi bol saçak kök yaptığı için topraktan çok fazla bitki besin elementi alan bir bitkidir. Bu nedenle Dikim öncesi yapılan taban gübrelemesi ile verim çağın-da yapılan yıllık gübreleme çok önemlidir. Çizelge-1
Gübrelerin veriliÅŸ zamanı ve ÅŸekli çok önemlidir. Prensip olarak azotlu gübre-nin 2/3' ü bitki uyanmadan önce (Mart içinde), kalan 1/3'ü ise çiçeklenme sonun-da (mayıs sonunda) topraÄŸa verilmelidir. Azotlu gübre verilirken toprağın nemli ol-ması gereklidir. Toprak kuru ve bitki susuz ise azotlu gübre verilmemelidir. Fosforlu ve potaslı gübreler. İse sonbaharda veya erken dönemde (Åžubat içinde) bir defada ve toprağın 20-25cm derinliÄŸine verilme-lidir. Gübreler baÅŸlangıçta gövdeden 40-50cm uzaÄŸa ve daire ÅŸeklinde kök bölgesine verilir YaÅŸ ilerledikçe daire çapı geniÅŸletilerek gübre uygulanır
SULAMA
Kivi kültüründe en kısıtlayıcı etmenlerden birisi su isteÄŸi ve düzenli sulama zorunluluÄŸudur. Su yetersizliÄŸi durumunda yapraklar kıvrılır, sertleÅŸir ve kenarlarda kurumalar baÅŸlar, yapraklar sarkar, meyveler küçük kalır, sürgünler yeterli uzunluÄŸa ulaÅŸamazlar. Alüvyal top-raklarda, verim yaşındaki bitkilerde her gün veya gün aşırı 4-10 saat süre ile sulama yapmak gerekir. Mayıs-Eylül dönemindeki 5 aylık sürede su tüketimi oldukça fazladır. Bu yüzden bu dönemde yeterli miktarda su verilmelidir.
BUDAMA
Gövde sarılıcı olduÄŸundan budama kivi için çok önemlidir. Kivi budaması 3 baÅŸlık halinde incelenebilir.
1- Şekil budaması
2- Yaz budaması
3- Kış budaması.
İlk yıllar yeni dikilmiÅŸ genç kivi bitkilerine, düzgün ve dik bir gövde oluÅŸturulması amacıyla ÅŸekil budaması yapılır.(Åžekil-1 ve Åžekil 2)

Åžekil 1
Koltuklarda iki yana uzanan kolları oluÅŸturacak ÅŸekilde budanırlar. Meyve bir yaşındaki çubukların gözlerinden oluÅŸacak sürgünler-den medyana geldiÄŸinden çubuk üzerinde 6-10 göz bırakılacak ÅŸekilde kalan kısımlar kesilip çelik alınabilir. Bu ÅŸekil-de kış budaması yapılır.
Kış budaması yaprak dökümü ile gözlerin uyanması arasında kalan sürede yapılır.
Yaz budamaları adından da anlaşılacağı gibi bitkinin yapraklı olduÄŸu dönemde kollar arasındaki sıkışıklığı gidermek, güneÅŸlenmeyi artırmak için meyvesiz sürgün kollarının dipten kesilmesidir.

Hasat ve Muhafaza
Hasat genellikle ekim sonu kasım başında yapılmaktadır. Ortalama verim 1.5-2.5 ton/da olur. Kivi klimakterik bir meyve türüdür. Hasat edildiÄŸi anda yeme olumunda deÄŸildir. Hasat olumunda SÇKM oranı en az %7, yeme olumunda ise %14-15 olmalıdır. Meyveler soÄŸutmasız koÅŸullarda 3 ay, soÄŸuk hava depolarında 6-9 ay muhafaza edilebilm
Kivinin Faydaları: Lif açısından da zengin bir besin olan kivi bağırsakları çalıştırarak sindirimi kolaylaÅŸtırır ve kabızlığı önler. Vücudu ve bağışıklık sistemini güçlendirir. Nezle ve grip gibi soÄŸuk algınlıklarına iyi gelir. Nefes açıcı etkisi ile astımlılara faydalıdır. BaÅŸta göÄŸüs kanseri olmak üzere, kanser oluÅŸumuna ve ilerlemesine karşı koruyucudur. Kan basıncını dengeler. Tansiyonu ve kandaki kolesterol oranını düÅŸürür. KaraciÄŸeri çalıştırır ve kanı temizler. Kansızlığa ve mide rahatsızlıklarına iyi gelir. YaÅŸlanmanın ciltteki belirtilerini azaltır
Kalıcı Bağlantı Yorum (4) Yorum yaz! | Etiketler :



























