En Güzel Laz Ezgisi Recep ÖZTABAK Yani Benim Sesimden Dinleyin.

7/2/2008

www.herkesdinlesin.com/herkesburaya Bu sitede beni dinleyebileceðinizi ve oynayacaðýnýzý tahadüt ediyorm

Yorum (4) Yorum yaz! Kalýcý Baðlantý

DESTEK LÜTFEN !

26/1/2008

DAHA FAZLA BÝLGÝ VE BELGE ÝÇÝN DESTEK LÜTFEN !

Ey ziyaretçi milleti hemþehrilerim ve okuyucularým ;

bu blok sayfasýnda da Karadeniz adýna merak edilen her konuda araþtýrma yazýlarý bulunmaktadýr. Ancak alta mevcut bulunan yazýlarýmýn dýþýnda sizden gelecek bilgi öneri, yazý,makale ve okumak istediðiniz konulara da yer vereciðimi belirtir. Yorumlarýyla destek veren Karadeniz in medarý iftiharý Saygý deðer sanatçýmýz Erkan OCAKLI , Kemençe sanatçýsý Gökhan ÞENOÐLU , Yine Lazlarýn özgün sesi Efkan ÞEÞEN in amcasý Dostum abim Yakup ÞEÞEN ,08 ayhanca 06, Lazlarýn beyefendisi olan Cengiz KURTOÐLU nun kardeþi olan arkadaþým Cemil KURTOÐLU , Kuzenim Süleyman ÖNDER , Çevre Bakanlýðýnda Baþarýlý burokrat olan Ahmet ÖZYANIK ve adlarýný saymadýðým diðer yorumcu dostlara þükranlarýmla selamlýyorum.

Deðerli okuyucularým

Yazdiðim yazýlarda tarihler bilgiler ve bir çok konu atlanmýþ ,eksik olabilir yorumlarda bu tür eleþtiriler var. haklýlarda bu yüzden bana iletilerle eksik kalan ve yeni olan bir çok konuyu .... albay40@mynet.com adresine yada yorum hanesine yazarsanýz yazýlarýmý bu yönde düzenler yararlý olmaya çalýþýrým þimdiden teþekürler

lütfen ! size ulaþabilecek bir a mail adresi tlf veya baþka bir iletiþim adresi birakýn ki diyalog kura bileyim.....

ÞÝMDÝ.. BENÝ DÝNLEYEBÝLECEÐÝNÝZ SÝTE ADRESÝ. SAKIN UÐRAMADAN GÝTMEYÝN !

http://www.herkesdinlesin.com/herkesburaya

Ve laz ezgilerin anasý olan ahmedum , Deli horon tulumlu Kediler, Videolarýný Recep Öztabak Yani benim sesimden dinleyin ve izleyin

http://www.youtube.com/watch?v=H9SiNPJIlJA

http://www.youtube.com/watch?v=3yDXVJ5qviA

Olmaz demeyin birde belgesl çektim fenada olmadi hani

Örümcekðin fendi eþek arisini bakýn nasýl yendi ?

http://www.youtube.com/watch?v=dEw5xjctizA&feature=related

MEVCUT YAZILAR

1 - RÝZE LAZ YÖRESÝNDE YAPILAN YEMEKLER DEN BAZILARI VE HAZIRLANIÞLARI

2 - YÖRESEL RÝZE ARDEÞEN LAZ ÝNTERNET SÝTELERÝ

3 - ÇAYIN HÝKAYESÝ , TARÝHÇESÝ, KÜNYESÝ ,YETÝÞTÝRÝLMESÝ , DEMLENMESÝ ÇAY OLMA EVRELERÝ FAYDALARI DÜNYA ÇAY ÜRETÝMÝ NE ARARSAN HEPSÝ VS. VS

4 - ARDEÞEN TANIM TARÝHÝ COÐORAFÝ YAPISI VE LAZ KÖYLERÝ

5 - TULUM VE KEMENÇE NÝN TANIMI TARÝHÇESÝ

6 - Rize Ardeþen Ve Bu Yörede Oynanan Horonlar

7- ARDEÞEN YUKARI DURAK (ZÝGEMÝ-ULYA) KÖYÜ ÝLE ÝLGÝLÝ TARÝHÝ ÝNCELEME

8 - LAZ TARÝHÝ , LAZLARIN TARÝHÝ EN DETAYLI MAKALE YAZILARI . I . BÖLÜM

9 - LAZ TARÝHÝ , LAZLARIN TARÝHÝ EN DETAYLI MAKALE YAZILARI . II. BÖLÜM

10 - KARADENÝZ ( Rize Artvin Trabzon ) YAYLALARI ,KAÇKAR LARA ULAÞIM VE YAYLA TURÝZMÝ

11 - DOÐU KARADENÝZ SES SANATÇILARI .. KEMENÇE TULUM USTALARI VE SANATÇILARI .. LÝSTESÝ

Recep ÖZTABAK

Yorum (5) Yorum yaz! Kalýcý Baðlantý

LAZ TARÝHÝ ,LAZLARIN TARÝHÝ EN DETAYLI MAKALE YAZILARI . II . BÖLÜM

5/11/2007

Sonuç

Bugün, Lazlarýn bir kimlik kriziyle karþý karþýya geldikleri görülmektedir. Kim olduklarý konusunda karar vermelidirler. Bu, þimdiye kadar çeþitli nedenlerden dolayý çoðunu rahatsýz eden bir konudur. (Son zamanlara kadar habersiz olduklarý) tarihlerinin çeþitli versiyonlarý yabancýlar tarafýndan kendilerine sunulmuþtur. Ýnteligentsialarý yalnýzca þimdi, hangi versiyonu seçecekleri ve geliþtireceklerini tartýþacak daha iyi bir pozisyondadýr. Þimdi bile esas araç olarak Türkçe’ye dayanmalýdýrlar. Kendi dillerindeki okuma-yazma eksikliði, þüphesiz diðer ‘dýþ’ kaynaklara fiilen baðýmlýlýða yol açmaktadýr. Entellektüeller açýkça en iyi mevcut pozisyonlarý seçmek için ellerinden geleni yapmaya çalýþýrken, toplumsal hafýzalarýndan silinmiþ kendi tarihlerinin bir versiyonunu halka kabul ettirmeye çalýþmalarý bir anlamda yapay bir seçim olacaktýr. Antik dönemlerdeki tarihleriyle ilgili halkýn kolektif hafýzasýnýn ‘yeniden canlanmasý’, sonucu oldukça þüpheli bir giriþimdir. Ayrýca, dha sonraki yüzyýllarda çoðalmýþ diðer kimliklerin pahasýna bu kültürel çalýþma yol tuttuðunda,kimse yardýmcý olmaz ama, bu iyi amaçlý aktiviteleri yeni mitoloji yaratýlmasý olarak tanýmlanýr.
‘Laz Rönesansýnýn destekleyicileri, kendi dillerinin canlanmasý ve onun vasýtasýyla kendi kültürlerini ilerletebililerken, büyük ölçüde Ýslam ve Türk öðesi taþýyan günmüz Laz gerçeðine göre bunun uygunluk arzetmesi gerektiðini kabul etmelidirler. Bunun yaný sýra, Lazlardan tamamen homojen bir grup olarak bahsetmek için bir yer bulunmamaktadýr. Bu durumu bazý Lazlarýn kendileri de farketmektedir.Halkýnýn kültürünü araþtýran hararetli bir araþtýrmacý olan, yerel bir Laz, Lazlarýn orijinleri ve bugünkü kompozisyonu sorulduðunda ‘çifte asimilayon’dan bahsediyor. Biri küçük, biri büyük. Lazlar Osmanlý Ýmparatorluðunda kademeli olarak asimile olurlarken buna paralel Anadolu’nun baþka yerlerinden, Bosna’dan ve Kafkasya’dan göçmenlerin asimilasyonunun küçük bir ölçekte gerçekleþtiðini iddia eder. Bu gözlem baþkalarý tarafýndan teyid edilmiþtir: Pazar’In bir köyünde, bir kaç kiþi ailelerinin izlerini Samsun’a götürüyor bugün hepsi Lazca konuþmasýna raðmen. Kollektif hafýzalarýnýn yanýsýra mezra, orijinlerinin anýsýný korur. Oldukça çarpýcý bir örnek, yörede ünlü bir ailenin tarihiyle ortaya çýkar. Bu aileden bir genç, en yaþlýlarýndan baþlýyarak aile aðacýný kaydetmiþtir, yerel olarak ünlü derebeylerinden biri olmalarýna ve hepsi bugün Lazca konuþmalarýna raðmen, aile geleneði açýkça Bosna’dan göçü akla getirir.
Bu gelenek, Lazlarý bir etnik grup olarak geliþtirmeye çalýþanlar tarafýndan, Lazlara yönelik atfolunan homojenlik iddiasýnýn nasýl þüpheli olduðunu gösterir. Verilen bu yerel çeþitlilik, yerel halkýn Ýslam, ‘Lazlýk’, Türklük ile kompleks internalizasyonu ve Karadeniz veya daha özellikle Doðu Karadeniz Bölgesi veya Rize Ýli’Yle hüviyetlerini tespit etmeleriyle birlikte, büyük þehirlerdeki Laz entellektüellerinin ortak bir Laz bilinci dökmede baþarýlý olup olamýyacaklarýndan þüphe duyulur. Avustralya’daki Türk topluluðu gibi, baþka ülkelerdeki göçmen iþçi çocuklarý arasýnda yapýlan araþtýrma, daha yaþlýlarýn Türk kimliðiyle baðlantýlarýý sürdürmek için daha duyarlýyken, Avustralya’da doðan genç Türklerin kendilerini Avustralya konteksitinde Türk olarak tanýmladýklarý, Türkiye’de bulunduklarý sürelerde kendilerini marjinal hissettiklerini ve Avustralya ile daha fazla tanýmladýklarýný ortaya koymuþtur (Elley, 1993). Evlilik tercihlerinde iyice görülenözellikle bir Avustralyalý Türk kimliði geliþtirdikleri görülür. Aileleri çocuklarýn eþlerini Türkiye’Den seçmelerini tercih ederken, çocuklarýn tercihi Avustralya’da doðmuþ ve büyümüþ Türkler arasýndadýr. Böylece iki toplum arasýndaki marjinal pozisyonlarý kendilerini her iki kültürle tanýmlamalarýna izin verir ve bir anlamda kendi gerçeðinde yeni bir ‘etnik kategori’ geliþtirdikleri görülür. Benzer eðilimler Londra’daki Polonyalý ve Kýbrýslý Türkler gibi diðer topluluklar arasýnda da görülebilir.
Lazlarýn durumu farklý gözükmesine raðmen, farklý dillerini yaþatarak yüzyýllardýr güçlü bir Ýslam-Türk kimliði duygusu geliþtirmiþ olduklarýný tartýþacaðým. Ýslamlaþma ve Türkleþme sürecinde kendi kültürel özellikleri þüphesiz kaybolmuþ ise de, bu deðiþiklikler basit olarak, son bir kaç onyýlda izlenen azýnlýk politikasýnýn bir sonucu deðil, geriye çevirilemeyecek daha uzun bir prosesin sonucudur. Eðer günümüzün aktivistleri Laz kültürünü korumak istiyorlarsa, bunu öyle Ýslam öncesi/ Türk öncesi ‘saf’ formunda yapamazlar. Lazlarýn Ýslam’a geçirilmesinin 500 yýl önce zorla gerçekleþtiðini ispat edebþlseler bile, bu süreç yüzlerce yýlý aldýðý için, bu durum Lazlarýn kollektif hafýza ve bilinçlerini silmeyecektir. Klasik zamanlardaki Lazlarýn büyüklüklerini hissettirmek, halkýn kimlik duygusunda yeri olmadýðý için asla yeniden yaþanmayacak bir geçmiþin romantik bir araþtýrmasýdýr. Eðer Laz entellektüelleri ve gerçek araþtýrmacýlar Lazca’yý korumak ve Lazlarýn bilincini yakalamak ve uynadýrmak istiyorlarsa, bugün halkýn kimliðinin parça ve bir tarafý olan, Ýslam ve Türk deðerlerinin Lazlara yönelik internalizasyonuyla baþlamalýdýrlar.
Ogni’nin yazarlarý bugüne kadar Lazlarýn klasik zamanlardaki rolleri ve Kafkasya miraslarýna daha fazla iþaret ettiler. Hiyerarþik olmayan bir þekilde, onlarýn çeþitli kimliklere hapsolmalarýný kolaylaþtýrmýþ olan, halkýn yüzlerce yýllýk eski deneyimlerinin birleþimi hakkýnda sessiz kalmýþlardýr. Halkýn bu yeteneðini kabul etme ve dýþ etki olmaksýzýn, kültürel mirasýndan dilediðini koruyacak bir grubun hakkýný kabul etme, etnik kimliðin daha toleranslý bir kavramýný geliþmesine katkýda bulunabilirdi. Böyle bir kabul etme olmaksýzýn Laz otonomistler küçük bir ölçekte Türk ve Gürcü milliyetçilerinin oyununu yeniden oynamaya mahkum edilirler. Birgün ‘hayal edilen’ Laz toplumunu oluþturmada baþarýlý olabilirler (Anderson, 1993), ama bu, öyle dizayn edilen, halklarýn gerçek tarihlerini içeren kompleks kültürel akýmlarla çok az baðlantýlý bir yapý olacaktýr.

1- Ýngilizce metinde Laz yerine Lazi lullanýlmýþtýr. Yazar, bu konuyla ilgili açýklam yapýyor (çn.). Bkz. Meeker, 1971,s.321; Feurstein- Berdsena, 1987, s.s.36; Benninghaus, 1989, s.497
Lazlarýn kendilerini tanýmlamak için Moxti Laz terimi kullanýklarýna iliþkin delil bulamadýðýmdan, Bennighau’un önerdiði bu terimi makalemde benimsemiyorum(Bkz. Benninghaus,1989, s.497)
2- Feurstein’in Bizanslý yazarlara yönelik müphem referansý burada hatalý olabilir: Bryer’e göre, Trabzon’u bir Lazlimaný olarak tanýmlayan 10.yüzyýl Arap coðrafyacýsý Abul Feda idi. (Bryer,1966,s.179)
.....
* Ildiko Beller Hann, Canterbury, Kent Üniversitesin'nde halen öðretim üyesi olarak çalýþmaktadýr. Bu, makale, 1992-93'de Chris Hann ile ortaklaþa yapýlan çalýþmasýnýn bir sonucu olarak kaleme alýnmýþtýr. Çalýþma, Büyük Britanya Ekonomik ve Sosyal Araþtýrma Konseyi tarafýndan desteklenmiþtir.

Dil-Tarih-Kültür-Gelenekleriyle LAZLAR

Ali Ýhsan Aksamaz tarafýndan kaleme alýnan kitap Sorun yayýnlarý tarafýndan Haziran 2000'de yayýnlanmýþ, Hopalý Faik Efendi, Ýskender Sitaþi, George Dumezil ve Wolfgang Feuerstein'e adanmýþ. Bunlardan sonuncusu olan Alman Wolfgang Feuerstein ile ilgili, Alman istihbarat teþkilatýný elemaný olduðu yönündeki iddialar bu kitaba da dikkatli yaklaþmamýzý gerektiriyor.

Bu kitabýn baþlýca iki önemli artýsý mevcuttur. Biri, Gürcistanlý iki yazarýn kaleme aldýðý "Lazlarýn Tarihi" adlý kitapta ortaya atýlan "Lazlarýn Gürcü olduðu" þeklindeki iddiayý reddetmesidir. Esasen ilmi bir temeli olmayan bu iddia salt Gürcistan politikasýný gütmekten ileri gitmiyordu.

Ýkinci artýsý ise, Lazlara ve Doðu Karadeniz Bölgesi'ne yönelik "Pontus" iddialarýna gerekli cevabý vermiþ olmasýdýr. Yazarýn kitabýnda yer verdiði ve Mahmut Goloðlu'nun Löba'dan naklettiði þu alýntý, Pontus meselesinde ve yerli (otokton) halklarýn Türklüðü konusunda yeterince açýklayýcýdýr:

"Löba diyor ki; 'Mitridat Pont ülkesine geldiði zaman, bu bölgede oturmakta olan halk üç bölümdü. Birincisi Ýranlýlar ki, bir takým tapýnak kahinleriyle soylu kiþilerden ibaretti. Ýkincisi Yunanlýlar ki, kýyý illerinin þehirlerinde oturuyorlardý. Üçüncüsü Turanlýlar ki, çok eskiden beri burayý vatanlarý yapmýþ olan bölgenin asýl ahalisi idiler.' Löba, Pontos halkýnýn genel durumunu böylece özetledikten sonra, Turanlý dediði yerli halkýn ünlü uluslarýný da sýralamakta ve bunlarýn (Alazonlar, Amazonlar, Beþirler, Busirler, Tibarenler, Tirallar, Halibler, Sanlar, Katagonlar, Marlar, Makronlar, Mosinekler) olduðunu söylemektedir.'"

Nakledilen bu metin ile Doðu Karadeniz yerli halklarýnýn "Turanlý" yani Türk olduklarýný ifade etmiþ oluyorlar. Burada geçen "San" halkýnýn Lazlarýn Gürcüce adý olan "Çan" adýndan baþkasý olmadýðý anlaþýlýyor.

Lazlar ve Megreller

Lazlþarýn Gürcü yahut Elen (Rum) olmadýklarýný tespit ederek saðlýklý bir yola giren Ali Ýhsan Aksamaz, "Lazlar (=Megreller)" ifadesi ile yanlýþ bir yola girmekten kurtulamamýþtýr. Lazca ile Megrelce'nin Güney Kafkasya dil grubunda olmalarý, Lazlarýn Megrel olmasýný gerektirmez. Nasýl ki, Güney Kafkasa dil grubunda Gürcüce ve Svanca varken, Lazlar Gürcü yahut Svan deðillerse, Megrel de deðildirler.

Yazar, Lazca ve megrelce'deki benzer kelimeleri alt alta sýralayarak karþýlarýna Türkçe karþýlýklarýný yazmýþ ve bu suretle lazca'nýn Türkçe'ye uzak ama Megrelce'ye yakýn olduðunu ortaya koymaya çalýþmýþtýr. (s.116) Halbuki Lazca ile Türkçe'deki müþterek kelimeleri alt alta sýralayýp, yanýna Megrelce karþýlýklarýný yazsanýz, bu defa Lazca'nýn Türkçe'ye ne kadar yakýn olduðunu ortaya koymak mümkündür. Çünkü Lazca'da Türkçe, Megrelce, Gürcüce, Abhazca, Rusça, Farsça ve Arapça pek çok kelime mevcuttur. Ama yine de Lazca'nýn Megrelce ve diðer diyalektlerden ayrý; kendi baþýna bir diyalekt olduðunu kabul etmek gerekir.

Bugün toplumlarýn kimliði, onlarýn kültürü ile tespit edilmektedir. Lazlar, Müslüman bir toplum olarak, ahlak, gelenek ve estetik bakýmdan Megrellerle özdeþlik göstermezler. Ama bütün bu kültürel deðerler bakýmýndan Türk toplumu ile tamamen özdeþtirler. Üstelik "millet" olmanýn temel vasýflarýndan biri olan "tarih birliði" noktasýnda Lazlar Osmanlý-Türk tarihi ile ve ortak gelecek anlayýþý bakýmýndan da Türkiye ile özdeþleþmiþlerdir.

Buna karþýlýk Megreller de din, tarih ve kültür bakýmýndan Lazlarla tamamen ayrýdýrlar. Ýþte bir Megrel olan Zviad Gamsahurdia, Gürcistan milliyetçiliðinin liderliðini yapmýþ, Megrellerin Gürcü olduklarýný savunmuþ ve bu fikirleri uðrunda ölmüþtür. (s.107)

Bizim tespitlerimize göre, Sovyetler yýkýlmadan önce Marksist eðilimlere sahip olanlar, o dönemden edindikleri Türkiye karþýtlýðýný bir baþka biçimde devam ettirmenin yolunu Lazlarý Türkiye'den ayrý (Megrel, Gürcü vb) göstererek bulduklarýný düþünüyorlar. Ali Ýhsan Aksamaz'ýn Lazlarla ilgili bazý yazýlarýný Özgür Gündem adlý Marksist-Kürtçü-Bölücü gazetede yayýnlamasý bu bakýmdan ipucu verici niteliktedir.

Ayrýca, Ali Ýhsan Aksamaz'ýn kitabýnýn sonunda, Türk basýnýnda Lazlarla ilgili ne yazýlmýþsa hemen hepsinin okunabilecek þekilde kupürüne yer verildiði halde, Ardeþen'li yazar Sayýn Sebahattin Önkibar'ýn "Lazistan Safsatasý" baþlýklý makalesine ne hikmetse yer verilmemiþtir. Bu durum da kitabýn ve yazarýn tarafsýz olmadýðýný göstermesi bakýmýndan önemlidir.

Osmanlý ve Ýslam

Kitap, Wolfgang Feuerstein'e dayanarak Lazlarýn 1461 Osmanlý Fethinden sonra Müslümanlýkla tanýþtýklarýný yazmakta ve yanýlmaktadýr. Çünkü 1486 tarihli Osmanlý Tapu Tahrir Defterinde bazý Laz köyleri için "kadim (eski) Müslüman" tabiri kullanýlmaktadýr. Bununla birlikte,Lazlarýn Osmanlý tarafýndan zorla Müslüman'laþtýrýldýklarý iddialarýný reddetmekle doðru bir yaklaþým benimsemiþtir.

Ruþen Çakýr'a atfedilen þu paragraf ise gerçekten üzücüdür: "Lazlarýn kendi dillerini konuþan Megrel -Lazlarla kucaklaþmalarý ve ayný deðerleri paylaþtýklarý Gürcülerle tanýþmalarý 'kültürel geliþme' açýsýndan olumluluklar göstermektedir. Gürcistan'a yüksek öðrenime giden Laz gençlerinden bazýlarýnýn, atalarýnýn eski dini olan 'Hýristiyanlýðý' yeniden seçmeleri ise gözlenen olgulardandýr."

Buradaki vahim ifade Gürcistan'a öðrenim için giden bazý Laz gençlerin Hýristiyanlýða girdikleri iddiasýdýr. Üstelik yazar Hýristiyanlýðý "atalarýnýn eski dini" ifadesiyle sevimli göstermeye çalýþmaktadýr. Bu ifadeler ve bu bilgiler bizleri derinden üzmüþtür. Bir bilginimizin dediði gibi; 'Hýristiyanýn alimi islamý seçer, Müslüman'ýn ise ancak cahili Hýristiyan olur." Buna göre Ýslamý bilen bir Müslüman'ýn asla Hýristiyanlýða veya bir baþka dine girmeyeceði açýktýr.

Yukarýdaki paragraftaki bir baþka saçma ifade de; 'ayný deðerleri paylaþtýklarý Gürcüler' þeklindeki ifadedir. Bilindiði gibi Gürcüler Hýristiyan'dýr ve ahlaken de Lazlarla hiç bir ortak hususiyetleri yoktur. Acaba "ayný deðerleri paylaþtýklarý" bilgisi nereden çýkarýlmaktadýr. Lazca ve Megrelce'nin iki farklý dil olduðunu daha önce ifade ettiðimiz için yukarýdaki paragrafta geçen ifadenin cevaplandýrýlmýþ olduðunu varsayýyoruz.

Lazca Alfabe ve Wolfgang Feuerstein

Bir kýsým kaynaklarda Arhavi'li Fahri Lazoðlu tarafýndan hazýrlanan Lazca Alfabeden bahsedilmektedir. Baþka bazý kaynaklarda ise, Alman Wolfgang Feuerstein'in uzun süredir Lazca Alfabe üzerinde çalýþtýðý bildirilmektedir. Aksamaz'ýn kitabý bu alfabe çalýþmasýna bir ara baþlýk ayýrarak vermektedir. Ara baþlýk þu þekildedir; "1984 Lazuri Alfabe ve Fahri Lazoðlu/Wolfgang Feuerstein"

1984'te Feuersein ve Fahri Lazoðlu adýyla ve "Lazuri Alfabe" adý altýnda yapýlan yayýn, Aksamaz tarafýndan; "Lazca'yý yazý dili hakline getirme çabalarý" olarak ifade edilmektedir. Ancak bilinmektedir ki, Feuerstein adlý kiþi, "Alman Ýstihbaratýnýn Lazlar Üzerine Oyunlarý" baþlýklý yazýmýzda ortaya konulduðu üzere, Alman istihbaratý tarafýndan Lazlarý yönlendirmekle görevlendirilmiþ tehlikeli bir kiþidir. Aslýnda sözkonusu alfabe onun bir çalýþmasýdýr. Fakat Lazlardan tepki almamak için Arhavi'li bir Lazla birlikte hazýrlanmýþ izlenimi verilerek yayýnlanmýþtýr.

Kitapta Feuerstein hakkýnda ayrýca þu bilgi verilmektedir: "1992'de Almanya'da bir grup Laz aydýný tarafýndan kurulan ve baþkanlýðýný Lazolog Wolfgang Feuerstein'in sürdürdüðü Güney Kafkasya Dilleri ve Kültürleri Derneði ve baþkanlýðýný Selma Koçiva'nýn yaptýðý Laz Dili ve Kültürünü Yaþatma ve koruma Birliði de önemli kurumlardýr."(s.26)

Kitabýn Bilimselliði; Alýntýlarý

Ali Ýhsan Aksamaz'ýn yazdýðý kitap çok önemli bir bilimsel hata yapmýþtýr. Ýlmi araþtýrmalarda, baþka yayýnlardan aynen alýnan ifadelerin muhakkak "týrnak içinde" verilmesi gerekir. Halbuki Ali Ýhsan Aksamaz, yaptýðý uzun alýntýlarý týrnak içinde vermeyerek sanki kendisi yazmýþ gibi okuyucuya aktarmýþtýr.

Mesela kitabýn "Kültürel Yaþam" baþlýklý bölümündeki "Lazlarda Yapýcýlýk", "Doðum" ve "Ölüm" bölümleri, tamamen Muhammed Vaniliþi & Ali Tandilava'nýn "Lazlarýn Tarihi" kitabýndan alýnmýþtýr. Toplam 17 paragraf olan bu alýntýlardan hiç biri "týrnak içinde" verilmediði gibi, sadece birinde alýntý yapýlan kitaba dipnot verilmiþtir.

Coðrafi daðýlým

Doðu Karadeniz sahilinde Rize 'nin Pazar ilçesinde Karadeniz'e dökülen Melyat deresinin doðu kýyýsýndan itibaren Gürcistan sýnýrýnda ikiye bölünmüþ Sarp [5] köyüne dek uzanan köylerde Pazar [6](Lazca Atina ), Ardeþen (Artaþeni), Fýndýklý (Viçe), Arhavi (Arkhabi), Hopa , Ýç bölgelerde ise kýsmen Borçka [7], Çamlýhemþin ilçelerinde, ayrýca 19. ve 20. yüzyýllarda göçmen [8] olarak yerleþtikleri Batý Karadeniz ve Marmara bölgesinde Akçakoca , Bolu , Bursa , Ýstanbul , Sakarya ve Zonguldak þehirlerinde, 1970'li yýllardan itibaren iþçi olarak gittikleri Almanya 'nýn çeþitli kentlerinde yaþamaktadýrlar

Ana Vatanlari

Lazistan (Lazca: Lazona; Gürcüce: ჭანები / Çaneti ya da ლაზები / Lazeti), genel anlamda Lazlarýn yaþadýðý topraklara denir. Karadeniz’in güneydoðu kýyýlarýný kapsar.Nüfusu 3-4 milyon arsi.Yüz ölcümü yaklasik 41.119km².Osmanlý döneminde bu topraklar, Lazistan sancaðý adýyla idari birimdi. Günümüzde Trabzonun bir kismi ve Rize ili ile Artvin ilinin bir bölümünü ve Gürcistan’ýn Acara özerk cumhuriyetindeki topraklarýn küçük bir kýsmýný kapsar. Önceleri Batum, Batum’un Ruslarýn eline geçmesinden sonra Rize kenti, Lazistan sancaðýnýn yönetim merkezi oldu. Lazistan, eski çaðlarda Kolheti’nin (Kolha, Kolhis), daha sonra Egrisi’nin bir parçasýydý. Bölge, 1578 yýlýna kadar Gürcistan’ýn sýnýrlarý içinde yer alýyordu. 1578’den Çarlýk Rusya’sýnýn eline geçtiði 1878’de deðin Osmanlý sýnýrlarý içinde yer aldý. 1921 yýlýnda Lazistan topraklarýnýn büyük bölümü Türkiye, küçük bölümü Gürcistan sýnýrlarý içinde kaldý. Buna karþýn Lazistan, Trabzon vilayetinin sancaðý olarak varlýðýný korudu. 1920’de, Doktor Abidin Bey (Atak), Esat Bey (Özoðuz), Ýbrahim Þevki Bey, Necati Bey (Memiþoðlu), Osman Bey (Özgen) ve Ziya Hurþit, Lazistan(doðu karadeniz) milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne katýldýlar. 1923’te Lazistan sancaðýnýn yerine Rize ili kuruldu.

Dil

Lazca (Lazuri nena) Güney Kafkasya dil ailesinden Zan ve Kokhian kolundan Gürcüce , [[Svanca],[türkçe],[rumca]] ama özellikle Megrelce ile oldukça yakýn bir dildir. Türkiyede kendini Laz olarak isimlendiren insanlarýn tamamý anadilleri türkçeyi kullanmaktadýrlar çok küçük bir kýsmý ise lazca olarak isimlendirilen [rumca,türkçe,ve gürcüce]nin karýþýmý ile oluþan lazcayý bilmektedirler. Köklü bir sözlü geleneðe sahip Lazca'nýn yazýlý bir dili bulunmamaktadýr. Antik Lazkiye kýrallýgýnýn hüküm sürdüðü bu topraklar zengin sözlü bir edebiyata sahiptirler bu destan, masal ve þiirleri ancak 20. yüzyýlda yazýya dökülebilmiþ, 1984 yýlýnda Fahri Kahraman tarafýndan laz olarak isimlendirilen bu karadeniz türklerini milletine küstürmek ve ayrý bir ýrk oldugunu halka benimsetip ayrýlýkçý fitneler sepe bilmek için dýþ güçlerinde yardýmlarýyla bazý giriþimlerde bulunmuþtur.Bunlar Dumezil'in transkripsiyon sistemine dayanan Latin tabanlý bir alfabe önerilmiþtir. Ve doðu karadenizde yaptýgý bazý antik kent kalýntýlarýnda bulduðu kalýntýlardaki yazýlarý lazca olarak okumuþ ve bunlarýn lazlarýn atalarýna ait oldugunu idda etmiþtir.

Gürcistan'da yaþayan Lazlar ise dillerini Gürcü alfabesi ile yazmaktadýr. Doðu karadenizde kurulan antik lazkiye krallýðýndaki insanlarýn atalarý oldugu sanýlan Kolhlarýn yazýlý dilleri olmamasýna raðmen, incelenen antik çaða ait mezarlarda Laz asillerin adlarýnýn Yunan alfabesiyle yazýldýðý ve kullanýlan dilin gürcüce ve rumcanýn karýþýmý birdil oldugu görülmüþtür [9] günümüz lazca ise [türkçe],[rumca],[gürcüce]ve azda olsa[ermenice]'den ödünçlenmiþ çok sayýda kelime barýndýrmakta ve kendi içinde bir kaç lehçeye ayrýlmaktadýr. ama asýl lazca ve bu dili konuþan lazlar osmanlýný bölgeyi fet etmesi ile zamanla bölgeye gelen müslüman türk boylarý arasýnda eriyip türk halklarý arasýna katýþmýþlardýr günümüzde bu insanlarýn torunlarý hala mevcut olmaktadýr ama safkan laz bulunmaktadýr bölgede kendini türk olarak görmeyen ve laz olarak kabul eden 7 8 bin kiþi vardýr bunlarýnda islamý kabullenmemiþ rum kökenli insanlar oluþturmaktadýr.Cumhuriyet döneminde Türkçe'nin Trabzon aðzýnýn yaygýnlýk kazanmýþtýr. [10]

Aþaðýda kolaylýkla öðrenebileceðiniz,birkaç Lazuri(Lazca) cümle.

Evet = Ho

Hayýr = Var

Ben = Ma

Sen = Si

Senin = Skani

Benim = Çkimi

Merhaba = Gegeacginas/Xela do k’aobate

Ýyi günler = Kai dðalepe

Ýyi akþamlar = Kai serepe

Hoþgeldiniz = Kai moxt’it

Teþekkürler = Mardi (მარდი)

Çok teþekkürler = Didi mardi

Nasýlsýn = Muç’ore

Ýyiyim = Kai vore

Çok mutluyum= Dido xelebas vore

Allah iyilik versin = Ðormotik kaoba mekças

Nerelisin? = Sonuri re?

Trabzon = T’amt’ra

Türkiye = Turkona

Almanya = Cermanya

Abhazya = Saapxazo

Yunanistan = Xorumona

Erkek = Biç’i

Kýz = Bozo

Kitap = Supara

Arkadaþ = Megabre

Aþk = Qoropa

Ne iþi yapýyorsun? = Mu dulya ikim?

Lazca biliyor musun? = Lazuri giþkuni?

Adýn nedir ? = Skani coxo muren?

Seni seviyorum = Ma si maoropen

Sensiz ben ne yaparým = Uskaneli ma mu p’are

hamsi = kapça

Din

Roma Ýmparatorluðu döneminde MS. 5 yüzyýlda Paganizm 'i terkederek topluca Hristiyanlýða geçen Lazlar 16. yüzyýlda Ortodoks Hristiyanlýktan Ýslam 'a toplu olarak geçmiþlerdir. Günümüzde kendini Laz olarak gören tüm doðu karadenizliler Hanefi mezhebinden sünni müslümandýr

Kültür

Küçük bahçesinde kendine yetecek miktarda mýsýr , karalahana , kendir , patates , fýndýk , meyve, salatalýk ekiminin yanýsýra evinin altýndaki ahýrýnda küçük çaplý hayvancýlýk , balýkçýlýk , kuþ avcýlýðý ,antik çagda geleneksel Laz meslekleriydi.Günümüzde ise karadeniz deki lazlar[türkler] 1930'lu yýllardan itibaren bölgede ekimine baþlanan çay tarýmý Laz halkýnýn sosyo-ekonomik seviyesini yükseltmiþ, baþta Ýstanbul olmak üzere göçtükleri büyük þehirlerde küçük esnaflýk yapabilecek sermaye oluþturabilmelerine yardým etmiþtir

Giyim

Laz erkeðinin[antik çagda yaþayan lazlar ile ilgili veri bulunmamaktadýr bu giyim tarzý türkleþtikten sonraki giyim tarzlarýdýr] geleneksel kýyafeti Samsun - Batum arasýnda Osmanlý döneminde giyilmiþtir Laz kýyafeti olarak adlandýrýlmýþtýr: Baþta kabalak, kukul adý verilen siyah baþlýk, zipka adý verilen siyah körüklü þalvar, çuða adý verilen burnu kalkýk çarýk, omuzbaþlarý ve diresklerine meþin þeritler dikilmiþ siyah aba ceket, belde kalça üzerinde þal (trablus ya da lahor) kuþaðý, çerkes kemeri, ayrýca akssuar olarak yaðdanlýk, kama, pazubent, hamayýl, zincir. Laz kadýný[karadeniz türkü], Anadoludaki türk kadýnýndan farklý olarak þalvar giymemekte eteðine ortkapu adý verilen bir kemerle baðlamakta, baþýný keþan veya dülbentle örtüp, beline fota adý verilen peþtemali sarýp, boyunlarýna altýn liralar takmaktaydý.

El sanatlarý

Osmanlý döneminde Lazistab bölgesindeki insanlar inþaat ustalýðýyla ünlü olup sanatlarýný 1917 Ekim Devrimi'ne dek çalýþmak amacýyla gittikleri Rusya ve Anadolu'da icra etmekteydiler. Kesme taþ veya tamamen ahþap malzemeden yapýlan (ahþap-çatma) geleneksel Laz evleri, kýþlýk tahýlý saklamak amacýyla kullanýlan serenderler ve ahþap oyma sanatýnýn icra edildiði yapýlarýn ayakta kalabilmiþ örneklerine bölgede halen rastlanmaktadýr. Yakýn zamana deðin gerçekleþtirilen, þekil, büyüklük ve kullaným amacýna göre hentskeli, kalati, gudeli olarak adlandýrýlan sepet örme sanatý da günümüzde terkedilmek üzeredir

Mutfak

Geleneksel Laz mutfaðýnýn temel besin ögeleri Trabzon ve Rize 'de günümüzde olduðu gibi mýsýr, karalahana ve hamsi olmakla birlikte geleneksel piþirme teknikleri ve pek çok özgün yemek deðiþen yaþam koþullarý sebebiyle terkedilmiþtir. laz[doðu karadeniz] mutfaðýnýn en çok bilinen yemekleri þunlardýr: Çirbuli , Pilavi , Makarina , Kveli kaðimaðoni , luku , Aðani lobia , kumhi lobia , kotumeþi dolma , Princoni , papa (mamalika ), bureði ,baklava , patlicani taðaneri , patlicaniþ dolma , mtkui patlicaniþ giyai , turþi tahaneyi , kabaðiþ sutli , termoni

Müzik ve halk danslarý

Þimþir kaval ve kemençenin seyrek de olsa kullanýmýna karþýn temel geleneksel enstruman tulum , geleneksel halk danslarýnýn yegane adý ise horondur . Laz ve Hemþin horonlarýnýn Trabzon horonlarýndan baþlýca farký horonlara sözlü iþtirak edilmesi ve omuz silkme figürünün eksikliðidir

Avcýlýk

Laz[doðu karadenizliler] balýkçýsý feluka (< filika )adýný verdikleri av kayýklarýný kendileri inþa etmekte, aðlarýný kendileri örmekteydi. Laz balýkçýlar zargana , hamsinin yanýsýra çakmaklý tüfeklerle 1970'lere dek yaðý için yunus balýðý avlamýþlardý. Lazlar[dogu karadenizliler] ayný zamanda að kullanarak ya da atmaca evcilleþtirerek kuþ avlama sanatýnda da ustadýrlar

Grup kimliði

Etnik bir terim olarak Laz kelimesi, ilk olarak Pliny ’nin Naturalis Historia adlý eserinde geçmekte olup, Prokopius’un da belirttiði gibi birden fazla Kolhis kabilesi tarafýndan zamanla benimsenmiþ bir isim olmustur [19]. Bu yüzden Lazca konuþan halk dýþýnda Samsun - Rize arasýnda ana dili Türkçe ve rumca olan ve otokton yerli olmasý muhtemel [20] halklar da tarih boyunca Laz, Lazi olarak adlandýrýlmýþtýr. Bizans, Osmanlý dönemi hatta günümüz Türkiyesin'de süren bu kavram karmaþasý Ignácz Kúnos gibi dilbilimcileri bile (1891) Lazca konuþan halk bölgeniz islamlaþýp türkleþmesi ile yavaþ yavaþ milli bilinçlerini kaybetmilerdir ve türklerin arasýnda kaynayýp kaynaþmýþlardýr ve türklügün ana unsurlarýndan olmuþlardýr. ref> , osmanlý döneminde ortak bir kültür ve kimliði tanýmlayan Laz terimi 1923 mübadelesiyle Yunanistan'a göçen Pontus Rumlarýnýn "Pontuslu" Samsun-Rize arasýndaki müslümanlarýn ise "Karadenizli" [21]terimlerini benimsemesiyle kendiliðinden çözülmüþ görülmektedir

Kaynakça

Özhan Öztürk . Karadeniz Ansiklopedik Sözlük. Heyamola Yayýncýlýk. Ýstanbul, 2005 P.Alford Andrews , Türkiye’de Etnik Gruplar. Ant Yayýnlarý. Ýstanbul, 1992 Ahmet Mican Zehiroðlu , Antik Çaðlarda Doðu Karadeniz. Çivi Yayýnlarý. Ýstanbul, 2000 Anthony Bryer . Some notes on the Laz and Tzan. In: Bedi Kartlisa, 21/22: 174-185 (I),Paris, 1966-67 M. E.Meeker , 1971. “The Blacksea Turks: Some Aspects of Their Ethnic and Cultural Background”. International Journal of Middle East Studies. Vol 2 (4) pp. 318-345 W. Feurstein , 1983. “Untersuchungen zur materialen kultur der Lazen” Yayýnlanmamýþ yüksek lisans tezi. Universität Freiburg Niko Marr 1910b. “Türkiye Lazistan’ýna bir Gezi”. Mjora I (2000) ss. 61-67 Ali Ýhsan Aksamaz , Dil - Tarih - Kültür - Gelenekleriyle Lazlar. Sorun Yayýnlarý. Ýstanbul, 2000 Muhammed Vaniliþi - Ali Tandilava . Lazlarýn Tarihi, Ant Yayýnlarý. Ýstanbul, 1992 Adem Iþýk . Antik Kaynaklarda Karadeniz Bölgesi. Türk Tarih Kurumu .Ankara, 2001

Derleyen : Recep ÖZTABAK

Yorum (3) Yorum yaz! Kalýcý Baðlantý

LAZ TARÝHÝ ,LAZLARIN TARÝHÝ EN DETAYLI MAKALE YAZILARI . I . BÖLÜM

31/10/2007

LAZLARIN GERÇEK TARÝHÝ - LAZ TARÝHÝ - KÜLTÜR VE BÝR ÇOK MERAK EDÝLENLER ,ÇEÞÝTLÝ MAKALE VE ÝNCELEME YAZILARAI TEK SAYFADA

Sevgili dostlar laz tarihinde bir karmaþa ve bilgi bulanýklýðý olduðu kesin dahasý her kafadan bir ses çýkýyor olunmak istendiði gibi. Ben deniz ; bu tarihi incelemelerin doðruluðunu iddia edenlerden azla deðilim,amacým var olan belge ve bilgileri tek adres ve sayfada toplayarak meraklarýna tercüman olmak kiþisel dileðimin Laz kültüründen bize miras kalan deðerleri en azýndan yaþabilmek ve gelecek nesil e de yaþatabilmek bu mirasýn en önemli ayaðý elbette laz dilidir.

Saygý ve sevgilerimle

Recep ÖZTABAK

NOT:Konuyla ilgili laz tarihine ýþýk tutacak bilgi belge ve farklý araþtýrma yazýlarýnýzý yoruma eklerseniz ; yazýma yer vereceðimizi belirtmek isterim

--- GENEL KANI LAZ TARÝHÝ ---

Orta Asya'dan batýya doðru göçlerin tarihi çok eskidir. M.Ö. 2000'lerde atlý-göçebe hayat süren, at eti yiyen, kýsrak sütü içen Türk asýllý KIMMERLER göç ederek Kafkas sýradaðlarý ile Karadeniz'in kuzeyine yerleþmiþlerdir.

Soydaþlarý Kýmmerler gibi yaþayan ve sonraki Oðuzlar (Türkmenler)'ýn atalarý olan SAKALAR, M.Ö. 720 yýllarýnda Hazar Denizi kuzeyinden gelerek Kýmmerler'in ülkesini iþgale baþladýlar.

Hakimiyetlerini Doðu Avrupa'ya kadar yayan Sakalar, M.Ö. 680 yýlýnda itaat etmeyen son Kýmmerler'i de kovalayarak Kafkas Geçitlerini aþtýlar ve Azerbaycan, Gürcistan ve eski Urartu ülkelerine yayýldýlar.

M.Ö.120 yýllarýnda Sakalarýn Arþak kolundan gelen Val-Arþak'ýn oðlu Arþak, yendiði Pontlularý baský altýnda tutabilmek için Kafkas Geçitleri ötesindeki Bulgarlardan (Balkar Türklerinden) kalabalýk bir kolu ülkesine getirterek Buðdayý bol düzlüklere (Bayburt çevresine) ve Çoruh solundaki daðlara yerleþtirildi. Bu yüzden Bayburt-Ýspir kuzeyindeki sýradaðlara Balkar'dan hece kaymasý ile "Barkal" ve buradan güneye esen yele de "Barkal-yeli" denilmektedir. Rize'de Hemþinlilerin en güzel yaylalarý Barkal Daðý'ndadýr.

Lazlar Ve Hemþenlilerin Rize'ye Yerleþmeleri

Türklerin "sarý saçlý, gök gözlü" sarýþýn ve kumral Kýpçaklýlar kolundan gelen Lazlarýn atalarý, ikiz-adlý olarak tanýnmýþtýr. ALAZAN = Alazlar, LAZLAR, ÇANARLAR þeklinde anýlmýþlardýr. M.Ö. V. yüzyýlda Herodot Ýskitlerin (Sakalar) ekincilikle uðraþan Alazon (Alazlar) boyundan bahseder. Ýslam kaynaklarý ve Ermeni kaynaklarý bu savaþçý ahaliyi Sanarlar veya Çanarlar olarak kaydederler.

M.S. 23-79 yýllarý arasýnda yaþayan Romalý PLINIUS, Karadeniz'in doðu kýyýsýnda Lazlar adlý bir kavim yaþadýðýný bildirir. M.S.131 yýlýnda Karadeniz kýyýlarýný gemi ile dolaþan Romalý ARRIANNOS Sokum'a kadar hakim olan Lazlar ve krallarý Malasus'tan bahseder.

Böylece, biri Karadeniz'in kuzey batýsýnda Bucak kesiminde, biri doðusunda Abaza-Megrel arasýnda ve biri de Kuzey Azerbaycan'da Þirvan batýsýnda Ýki Alazan boyunda olmak üzere üç bölgede Alazon, Çanar ve Laz kollarýnýn daðýlarak yaþadýðýný görüyoruz. Bunlardan Karadeniz'in kuzeyindeki kolun 958 yýlýnda Hazar Kaðaný Yusuf'un ünlü mektubunda bir hazar uruðu olarak "Çan" veya "Çanar" adýnýn bir þekli olarak "Zanar" deyimini hem Lazlar hem de göç ederek boþalttýklarý bölge adý olarak kullanmaktadýrlar.

Ruslar ve Gürcüler, Lazlarýn Müslüman Gürcü ve Megrel soyundan olduðu yalanýný Ansiklopedilere ve okul kitaplarýna yazmýþlardýr. Lazlarýn, 1555'te kayýtlý bilgilerde açýkça görüldüðü gibi eþlerinin ve çocuklarýnýn namusuna sahip olmayan Gürcü-Megrel kültürü ile bir ilgilerinin olmadýðý sosyolojik olarak da açýkça ortadadýr. Namusu için adam öldüren bir anlayýþa sahip olan Lazlarýn bunlarla bir alakasýnýn olmadýðý açýktýr.

Rize Adýnýn Menþei

Sakalarýn Kahalyb boyundan kalma olarak ERÝZA/EREZ þeklinde idi. Alaz adýnýn baþýndaki A sesi yutularak Laz biçiminde söylenmesi gibi, Rize'de Eriza'dan türemiþtir.

Ildiko Beller Hann - Göre

LAZLARIN TARÝHÝ

Etnik konularýn önem kazanmasý artýk sýradan bir durum haline gelmiþtir. Sovyetler Birliði ve Doðu Avrupa’daki eski politik sýnýrlarýn yeniden çizilmesi, yeni baðýmsýz ‘ulus devletlerin’in sayýsýnda dramatik bir çoðalmayý saðlamýþtýr. Kültürel ve etnik bilincin ortaya çýkmasý, Sovyetler Birliði veya baþka bir yerdeki, belirli derecede otonomiyi önceden kullanabilme yeteneðine sahip olan sayýca daha büyük gruplarla sýnýrlý deðildir. Daha küçük gruplar da derinden etkilenmiþtir. Yakýn zamana kadar etnik bilinç etnik bilinç belirtisi göstermeyenler bile.
Bu makalenin konusu, Türkiye’nin kuzeydoðu köþesinde yaþayan Lazlardýr. Tarihleri ve etnik kimlikleri, çeþitli çaðdaþ yazarlar tarafýndan çeliþkili ele alýnma konusu olmuþtur. Son aylarda Laz entellektüelleri, Lazlarýn tarihinde þimdiye kadar benzeri olmayan bir hareket, kültürel tanýma için bir çalýþma baþlattýlar. Kendi kültürel miras ve tarihlerine olan yeni bir ilgi, belirli bir derecede Gürcüstan ve eskiDoðu Bloku ülkelerinde baþka yerlerdeki olaylardan etkilenmiþ olabilir ama diðer etkiler de bu duruma katkýda bulunmuþtur.
Laz tarihi ve kimliðini oluþturmaya yönelik çeþitli giriþimleri inceleyecek ve bu konularda yerel tavýrlarý da tartýþacaðým. Bu makale, parçalanmýþ ve çok sayýda küçük gruplar arasýnda bilekültürelbilinci arttýracak yeni ideolojilerin bina edilmesinin nasýl mümkün olduðun bir çerçeve çalýþmasý olarak tasarlanmýþtýr. Etno-milliyetçi hareketler ve daha genel olarak etnik çekiþmelerin incelenmesi için bir karþýlaþtýrma olabilir.
Bildiðim kadarýyla, þimdiye kadar Lazlar konusunda eleþtirel bir deðerlendirme giriþimi olmamýþtýr. Zira daha aþýrýya kaçan görüþlerin bazý temsilcileri, diðer araþtýrmacýlar tarafýndan ciddiyetle hiç ele alýnmamýþtýr. Bilimsel kesinlik ve geçerliliklerine bakýlmaksýzýn bu alandaki bütün görüþler göz önünde bulundurulmalýdýr. Böyle ‘tarih’lerin yaratýcýlarý, uluslararasý bilimin ayrý dünyasý tarafýndan ciddiye alýnmamalarýna raðmen, kendi ülkelerinde çok ciddiye alýnabilirler ve yerel gruplarýn etnik bilinci yaný sýra ulus devletlerin ideolojisi üzerine aþýrý etki ederler.
Lazlar (1), Kafkasya orijinlidir. Megrelce ve Gürcüce’ye akraba olan dillerini (Lazuri Nena) günümüze kadar korumuþlardýr. Lazca konuþanlarýn sayýsýyla ilgili resmi istatistik veriler bulunmamasýna raðmen, bütün olarak bu dili konuþanlarýn sayýsý 250.000’den daha fazla gözükmüyor. Türkiye’nin Doðu Karadeniz kýyýlarý boyunca olan yerleþimleri, Batý Anadolu’daki bazý muhacir köylerini, Türkiye’nin büyük çaptaki diaspora’yý ve Gürcistan’da yaþayan az sayýdaki halký kapsar (Feurstein, 1983, s.26, 1992,s.206, Andrews, 1989,s. 430-433).
(Osmanlý) Lazistan(ý), politik ve idari bir birim olarak, tarih boyunca deðiþen sýnýrlara sahip olmuþtur. (bkz. Bryer, 1966, 1980). Bununla beraber, Lazca’yý konuþanlarýn çoðunun yaþadýðý bölge, Doðu Karadeniz kýyýlarýnýn hemen hemen daha kýsa uzantýsýyla sýnýrlýdýr. Yani, doðuda Sarpi sýnýr köyü ve batýda Pazar’ýn Melyati köyü arasýnda. Kuzeydeki doðal sýnýr Karadeniz ile oluþur. Güneyde ise denk bir rol Kaçkar daðlarýna atfedilebilir. Br yer’e göre, Lazlarýn anavatanlarýnýn Abhazya’Nýn kuzeydoðu sýnýrlarýnda uzanmasý mümkündür. Bazý klasik dönem coðrafyacýlarý ‘Lazlarý Kolhlar ile bir tutarlar. Bunun, Karadeniz’in doðu hilali halklarýný iþaret eden geniþ bir terim olduðunu da not eder (Bryer, 1966,s.175). Kaçkar daðlarý, Karadeniz Bölgesi ve Anadolu platosu arasýnda gerçekten doðal bir coðrafi sýnýr teþkil ederken, kuzeydeki meyilli, bir dereceye kadar Laz köylerinden daha yukarýda Hemþinliler yaþadýðý için etnik sýnýrlarý göstermezler. Hemþililer de Lazlar gibi Müslümandýrlar ve en azýndan bazý yerlerde dillerini ve grup kimliklerini korumuþlardýr. Hemþinliler, geleneksel hayvancýlýkla ilgili hayat tarzýyla baðlantýlý olarak, “Kýyý Lazlarý” esas olark tarýmcý ve balýkçý yaþam tarzlarýyla anýlmýþtýr. Bununla beraber, Bryer þunlarý belirtiyor:
“...Doðu ve orta Pontos Lazlarý ve kýyý vadileri Grekleri arasýndaki en büyük fark etnik deðil ekonomiktir. Prokopyus’un zamanýndan bu yüzyýla kadar, kýyý halký büyük ölçüde tarýmcýyken, Lazlar ekseriya hayvancýlýkla ilgiliydiler” (Bryer, 1966, s.180).
Feurstein’e göre Bizanslý ve diðer yazarlar, Trabzon’u bir Laz lianý olarak yanlýþlýkla andýlar ve bu yanlýþlýk daha sonra Osmanlý yazarlarýtarafýndan tekrarlandý (2) (Feurstein, 1983, s.22). Hemþinlilerin bugün yaþadýklarý yörede ortaya ilk çýkýþlarýný, Batý’ya diðer halklarýn göçüyle tesadüf eden Arap iþgalleri zamanlarýndan baþlatýr. Araplara karþý doðu sýnýrýnda tampon bir bölge yaratmaya istekli Biþzans bu eðilimi destekledi. (Feurstein, 1983,s.21-23). Bryer, Lazlar ve Tzanlarýn güney ve batý Karadeniz kýyýlarý boyunca sürekli hareketlerini de tartýþýr (Bryer, 1966,s.174). Bu kolay anlaþýlýr aykýrýlýklarýn ikna edici bir açýklamasý, ‘Laz2 teriminin geç Bizans dönemlerinde bazý durumlarda deðiþikliðe uðradýðýný belirten Meeker tarafýndan veriliyor:
“Laz” terimi yabancýlar tarafýndan Pont halklarýný topluca ifade etmek için kullanýldý. O yörede yaþayanlar tarafýndan da, tamamen Bizanslaþmýþ, Grekçe konuþan Pontikliler’den (Rhomaioi) ayýrt etmek üzere, yeterli derecede Bizans kültürü alamamýþ (Lazoileri) iþaret etmek için kullanýldý. (Meeker, 1971,s. 337).
Laz teriminin ilk yüzyýllarý, onlarýn Hristiyanlýða geçirilmelerine tanýk oldu, ama bu

-- KAÇKAR -- RECEP ÖZTABAK --

Menü

Son Yazýlarým

Arkadaþlarým

Kategorilerim

Baðlantýlarým

En Güzel Laz Ezgisi Recep ÖZTABAK Yani Benim Sesimden Dinleyin.

DESTEK LÜTFEN !

LAZ TARÝHÝ ,LAZLARIN TARÝHÝ EN DETAYLI MAKALE YAZILARI . II . BÖLÜM

LAZ TARÝHÝ ,LAZLARIN TARÝHÝ EN DETAYLI MAKALE YAZILARI . I . BÖLÜM